Handboek familiaal vermogensrecht 2018

Tweede editie

Beschrijving

Auteur: Barbaix R.

Type werk: Monografie

Uitgever: Intersentia, Antwerpen 2018

Aantal pagina's: 1025 p.

Barcode: GT00008493

ISBN: 9789400009868

Beschikbaar: ja

Uitleeninformatie

Deel van:

Aantal exemplaren: 1

Uitleenbaar: Ja

Plaatskenmerk:

CIV 5 BARB 2018

Korte inhoud:

Inhoudstabel:

Inhoud

viii

Intersentia

B. Inning en besteding van de inkomsten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
C. Opening van een bankrekening of een kluis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Hoofdstuk 2.Secundair huwelijks vermogensrecht. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Afdeling 1. Wettelijk huwelijks vermogensstelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
I. Het statuut van de goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
A. De residuaire gemeenschapskwalifi
catie als uitgangspunt . . . . . . . . 54
§ 1. Principe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
§ 2. Bewijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
B. De baten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
§ 1. Baten van het eigen vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
a. Goederen eigen omwille van hun oorsprong . . . . . . . . . . . 60
1. Goederen eigen omwille van het ogenblik van
de verwerving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
2. Goederen verkregen onder kosteloze titel . . . . . . . . . . 64
b. Goederen eigen door hun aard . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
1. De accessoria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
i. Toebehoren van eigen goederen of rechten . . . . 68
ii. Goederen aan een echtgenoot overgedra-
gen door een bloedverwant in de opgaande
lijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
iii. Het aandeel door een echtgenoot verkregen
in een goed waarvan hij reeds mede-
eigenaar is . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
iv. Goederen verkregen door zaakvervanging,
belegging of wederbelegging van eigen
goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
a. Zaakvervanging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
b. Belegging en wederbelegging . . . . . . . . . . . . 74
v. De levensverzekeringen (en de groeps-
verzekeringen). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

2. De strikt persoonlijke goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
i. Kleren en voorwerpen voor persoonlijk
gebruik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
ii. Het literaire, artistieke en industriële
eigendomsrecht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
iii. Het recht op herstel van persoonlijke,
lichamelijke of morele schade . . . . . . . . . . . . . . . . 89
iv. Het recht op een pensioen, een lijfrente of
een soortgelijke uitkering, dat één van de
echtgenoten alleen bezit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
Persoonlijke kopie van ()

v. De lidmaatschapsrechten verbonden aan vennootschapsaandelen die met gemeenschappelijke gelden zijn verkregen en op
naam van één echtgenoot zijn ingeschreven . . . 96
vi. Recht op de goederen die een echtgenoot exclusief voor de uitoefening van zijn beroep of voor de uitbating van zijn bedrijf
aanwendt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
vii. Recht op cliënteel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
viii. Goederen eigen op grond van artikel 1401,
§ 2 BW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
§ 2. Baten van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . 105
a. Inkomsten uit beroepsbezigheden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
b. Vruchten, inkomsten en interesten van eigen
goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
c. Schenkingen en legaten aan beide echtgenoten . . . . . . . . 109
d. Andere goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
C. De schulden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

§ 1. Het definitief passief en het voorlopig passief . . . . . . . . . . . . . 111

§ 2. Contributio – definitief passief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
a. Eigen schulden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
1. Schulden eigen door hun oorsprong . . . . . . . . . . . . . 113
2. Schulden eigen door hun aard . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
i. Schulden door een van de echtgenoten
aangegaan in het uitsluitend belang van het
eigen vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
ii. Schulden ontstaan uit een persoonlijke
of zakelijke zekerheid door één van de
echtgenoten gesteld in een ander belang
dan dat van het gemeenschappelijk
vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
iii. Schulden behorende tot een door een der echtgenoten uitgeoefend beroep dat hem verboden is krachtens artikel 216, of
ontstaan uit handelingen die een der echtgenoten niet mocht verrichten zonder de medewerking van de andere echtgenoot
of zonder rechterlijke machtiging . . . . . . . . . . . 116
iv. Schulden ontstaan uit een strafrechtelijke veroordeling of uit een onrechtmatige daad begaan door een der echtgenoten . . . . . . . . . . . 117
b. Gemeenschappelijke schulden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
Persoonlijke kopie van ()

I
1. De schulden aangegaan door beide echtgenoten,gezamenlijk of hoofdelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
2. Schulden aangegaan door een van de echtgeno-ten ten behoeve van de huishouding en de opvoeding van de kinderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
3. Schulden door een der echtgenoten aangegaan in het belang van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
4. Schulden ten laste van gift en, aan de twee echtgenoten gezamenlijk of aan een van de echtgenoten onder beding dat de gegeven of vermaakte goederen gemeenschappelijk zijn . . . . . . 121
5. De interesten die een bijzaak vormen van de eigen schulden van een der echtgenoten . . . . . . . . . . 121
6. Onderhoudsschulden jegens bloedverwanten in de neerdalende lijn van één van de echtgenoten . . . 121

§ 3. Obligatio – voorlopig passief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
a. Verhaalsrecht van de schuldeisers met betrekking tot de eigen schulden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
1. Regel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
2. Uitzonderingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
i. Beperkte verhaalsmogelijkheid: verhaal op het gemeenschappelijk vermogen in de mate dat dit vermogen zich heeft verrijkt . . . . . 126
ii. Beperkte verhaalsmogelijkheid: verhaal op de helft van de nettobaten van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
iii. Integrale verhaalsmogelijkheid: verhaal op het eigen vermogen van beide echtgenoten en op het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . 129
b. Verhaalsrecht van de schuldeisers met betrekking tot gemeenschappelijke schulden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
1. Regel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
2. Uitzonderingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131

II. Het bestuur van de vermogens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
A. Bestuur van het eigen vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
B. Bestuur van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
§ 1. Principe: het concurrent bestuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
§ 2. Uitzondering 1: alleenbestuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
a. Op grond van de regels van het primair stelsel . . . . . . . . 142
b. Beroepsuitoefening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
§ 3. Uitzondering 2: het gezamenlijk bestuur . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
Persoonlijke kopie van ()
a. Daden van beschikking bij gezamenlijke beroepsuitoefening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

b. Gewichtige rechtshandelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
c. Schenking van gemeenschapsgoederen . . . . . . . . . . . . . . 151
C. Beschermingsmechanisme bij onrechtmatig gebruik van de bestuursregeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
§ 1. Beschermingsmechanisme om de weigering of de onmogelijkheid om medewerking te verlenen te neutraliseren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
§ 2. Beschermingsmechanisme om het onrechtmatig optreden te voorkomen of ongedaan te maken . . . . . . . . . . . . 153
a. Preventieve bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
1. Het rechterlijk verbod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
2. Ontneming van de bestuursbevoegdheden . . . . . . . 155
b. Repressieve bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
1. De vordering tot nietigverklaring . . . . . . . . . . . . . . . 157
2. De vordering tot schadevergoeding . . . . . . . . . . . . . . 158

III. Ontbinding, vereffening en verdeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
A. De ontbinding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
§ 1. Het begrip “ontbinding” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
§ 2. De gronden van de ontbinding van het stelsel . . . . . . . . . . . . 162
a. Ontbinding van het huwelijk leidt tot ontbinding
van het stelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
b. Ontbinding van het stelsel leidt niet noodzakelijk tot ontbinding van het huwelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
§ 3. Het ogenblik van de ontbinding van het stelsel . . . . . . . . . . . 167
a. Ogenblik van de ontbinding bij overlijden . . . . . . . . . . . . 168
b. Ogenblik van de ontbinding bij echtscheiding en
scheiding van tafel en bed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
1. Echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting van het huwelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
2. Echtscheiding door onderlinge toestemming . . . . . 179
c. Ogenblik van de ontbinding bij gerechtelijke
scheiding van goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
d. Ogenblik van de ontbinding bij de minnelijke
overgang naar een ander stelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
§ 4. De gevolgen van de ontbinding van het stelsel . . . . . . . . . . . . 182
a. Postcommunautaire onverdeeldheid . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
b. Boedelbeschrijving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
B. Vereff
ening en verdeling van het huwelijksvermogensstelsel . . . . . 188
§ 1. Stap 1. Vaststelling van de samenstelling van de ver-
schillende vermogens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
Persoonlijke kopie van ()

§ 2. Stap 2. Opmaak van de vergoedingsrekeningen . . . . . . . . . . . 194
a. Begrip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
b. Vergoedingshypotheses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
1. Vermogensverschuivingen tussen één van de
eigen vermogens en het gemeenschappelijk
vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
2. Overschrijding van de bestuursbevoegdheid . . . . . . 207
c. Omvang van de vergoeding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
1. Basisbedrag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
2. Interesten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
d. Dubbele compensatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
§ 3. Stap 3. Verrekening van de lasten van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216
§ 4. Stap 4. Verrekening van de vergoedingen . . . . . . . . . . . . . . . . 217
§ 5. Stap 5. Verdeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
a. Principe: (kwalitatieve en kwantitatieve) gelijkheid . . . . 218
b. De preferentiële toebedeling als wettelijke uitzondering op de regel van de kwalitatieve gelijkheid . . . . . . . . 220
1. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
2. Voorwerp van de preferentiële toewijzing . . . . . . . . 221
3. Modaliteiten van de preferentiële toewijzing . . . . . . 225
4. Toepassingsgebied ratione materiae . . . . . . . . . . . . . . 227
i. Gemeenschapsgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
ii. Andere dan gemeenschapsgoederen? . . . . . . . . 230
5. Beneficiaris van de preferentiële toewijzing en toewijzingscriteria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
6. Toewijzingsprocedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
c. Heling als wettelijke uitzondering op de regel van de
kwantitatieve gelijkheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
§ 6. Appendix – lot van de begunstigingen bij levensverzekering in geval van echtscheiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
Afdeling 2. Conventionele stelsels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
I. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
II. Het huwelijkscontract . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
A. Inhoudelijke geldigheidsvereisten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249
§ 1. Toestemming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251
§ 2. Bekwaamheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
B. Vormvereisten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
§ 1. Voorhuwelijks huwelijkscontract . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
§ 2. Wijziging van het huwelijksvermogensstelsel gedurende
het huwelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259
a. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259
Persoonlijke kopie van ()

b. De vormvereisten sensu lato voor de wijziging van het huwelijkscontract . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
1. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
2. De ‘gemeenrechtelijke wijzigingsprocedure’ . . . . . . 264
i. De wijzigingsakte en de facultatieve
boedelbeschrijving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
ii. De publicatievoorschriften . . . . . . . . . . . . . . . . . 268
3. De “grote wijzigingsprocedure” . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
i. De vormvereisten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
ii. “De vereffening van het vorige stelsel” . . . . . . . 271
4. Gevolgen van de wijziging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
III. De conventionele stelsels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
A. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
§ 1. Contractvrijheid (en de grenzen daaraan) . . . . . . . . . . . . . . . . 278
§ 2. Rol van het wettelijk stelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
B. Gemeenschapsstelsels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
§ 1. Typologie van de bedingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
a. Het statuut van de goederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
1. Inbreng of uitbreng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
2. Gevolgen van de wijziging van het statuut . . . . . . . . 288
b. Vereffening en verdeling van het gemeenschappelijk vermogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289
1. Vereffening van het huwelijksvermogensstelsel . . . . 290
i. De modaliteiten van de vergoedingsrekeningen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290
ii. Tijdstip van de vergoeding? . . . . . . . . . . . . . . . . 292
2. Verdeling van het gemeenschappelijk vermogen . . . 294
i. Afwijking van de principiële kwalitatieve gelijkheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294
ii. Afwijking van de principiële kwantitatieve gelijkheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294
a. Bedingen van vooruitmaking . . . . . . . . . . 295
b. Bedingen van ongelijke verdeling . . . . . . . 295
§ 2. Kwalificatie van de toegekende voordelen . . . . . . . . . . . . . . . . 302
a. Objectieve, onweerlegbare wettelijke kwalificatie . . . . . . 302
b. Draagwijdte van de wettelijke kwalificatieregels . . . . . . . 305
c. De wettelijke kwalificatieregels – plafonds . . . . . . . . . . . . 307
1. Kwalificatie van huwelijksvermogensrechtelijke voordelen tegenover gemeenschappelijke
afstammelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
Persoonlijke kopie van ()

Paginanummer

Handboek familiaal vermogensrecht 2018

Tweede editie

Beschrijving

Uitleeninformatie

Korte inhoud:

Inhoudstabel:

Nieuwe zoekopdracht