Inhoudstabel:

  • Intersentia
    xvii
    INHOUD
    De tien geboden van dit boek
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vii
    Voorwoord
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ix
    Dankwoord
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . xi
    Algemene inleiding
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
    1. Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
    1.1. Een kleine fi
    losofi
    e van de tegenvraag (Canetti en Fijnaut) . . . . . . . 1
    1.2. Een twintig jaar oude buzz. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
    2. Achtergrond . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
    2.1. Tekentafelredenaars versus politiemensen en magistraten . . . . . . . 5
    2.2. Belgische omzetting zonder oog voor grondslagen (Jackson) . . . . . 8
    2.3. Een andere fi
    losofi
    e van het verhoor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
    3. Centrale onderzoekshypothese en onderzoeksvraag . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
    3.1. Belang vrijheidsconcepties als toetsingskader in verband met
    Salduzacquis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
    3.2. Tegengestelde denkrichtingen, dezelfde fi
    losofi
    e van het verhoor . . 13
    3.3. De centrale onderzoeksvraag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
    4. Structuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
    4.1. Hoofdlijnen Salduzacquis en inventarisatie Belgische omzet-
    ting (beschrijvend gedeelte) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
    4.2. Andere fi
    losofi
    e van een door juridische techniciteit gedomi-
    neerd debat (normatief gedeelte) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
    5. Methodologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
    6. Afb
    akening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
    6.1. Verhouding van dit boek tot het werk van anderen . . . . . . . . . . . . . 25
    6.2. Verhouding van dit boek tot eigen werk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
    Hoofdstuk 1.
    De zes krachtlijnen van Salduzrechtspraak (Salduzacquis)
    . . . . . . . . . . . . . . . . 29
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
    2. Zwaartepunt strafprocedure van vonnisfase naar strafrechtelijk
    vooronderzoek (
    vaststelling
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
    2.1. Plaats Salduzacquis in Europees Verdrag voor de Rechten
    van de Mens (EVRM) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
    Inhoud
    xviii
    Intersentia
    2.2. Plaats van verhoor in het strafproces rechtelijke plaatje . . . . . . . . . 32
    2.3. Recht op een eerlijk proces als praktisch en eff
    ectief rechtsin-
    strument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
    3. Onderkenning verdachte als ‘onnatuurlijke’ participant aan straf-
    rechtelijk vooronderzoek (
    uitdaging
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
    3.1. Binding bijstandsrecht aan beginsel van de democratische
    rechtsstaat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
    3.2. Koppeling beginsel democratische rechtsstaat aan doelstel-
    lingen bijstandsrecht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
    4. De concrete invulling van het begrip ‘verhoor’ (
    eerste Salduzacquis
    ) . . . 43
    4.1. Kapitale belang omschrijving begrip ‘verhoor’ onderkend
    (
    Salduz
    en
    Dayanan
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
    4.2. Ruime impliciete omschrijving van het begrip ‘verhoor’
    (
    Titarenko
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
    5. Recht op vertrouwelijk overleg met advocaat voor aanvang verhoor
    (
    tweede Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
    5.1. Strafprocedure is intrinsiek informatiearm klimaat en advo-
    caat beschermt tegen ongerichte vrijheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
    5.2. Inzage in strafdossier voor aanvang verhoor volgt (nog) niet
    uit Salduzacquis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
    5.3. Lichtzinnig advies beschermt Salduzacquis niet . . . . . . . . . . . . . . . 51
    6. Recht op bijstand advocaat tijdens verhoor en actieve taakopvat-
    ting (
    derde Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
    6.1. De samenhang tussen de onderdelen van het Salduzacquis
    (
    Farrugia
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
    6.2. Actieve rol advocaat tijdens verhoor beschermt rechtsgrond-
    slagen van Salduzacquis (
    Beuze
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
    7. Sanctieregeling in verband met miskenning Salduzacquis (
    vierde
    Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
    7.1. Onverschilligheid ten overstaan van bewijs in strafzaken
    ruimt baan (
    Salduz
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
    7.2. Sanctie beschermt inhoudelijke invulling bijstandsrecht
    (
    Ibrahim e.a.
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
    8. Cautie aangaande zwijgrecht en recht om zichzelf niet te beschul-
    digen (
    vijfde Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
    8.1. Omkering karakter informatie verstrekking beschermt con-
    crete toepassing Salduzacquis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
    8.2. Formulieren vertellen geen verhalen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
    9. Afstand door verdachte van bijstandsrecht (
    zesde Salduzacquis
    ) . . . . . . . 61
    9.1. Ondubbelzinnig en voorwaardelijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
    9.2. (Afstand van) zwijgrecht en bijstandsrecht door advocaat
    zijn complementaire rechten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
    Inhoud
    Intersentia
    xix
    10. Verhouding van Salduzacquis tot positieve vrijheidsconceptie . . . . . . . . 64
    10.1. Waarom bescherming tegen dwang in het kader van Salduz-
    acquis niet voldoet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
    10.2. Salduzacquis in het licht van positieve vrijheidsconceptie
    herbekeken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
    11. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
    Hoofdstuk 2.
    Het Salduzacquis en de Belgische wet. De systemische verwatering van
    de zes krachtlijnen van de Salduzrechtspraak
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
    2. Belgische wettelijke regeling vóór implementatie Salduzacquis . . . . . . . . 71
    2.1. Beperkte toeschrijving van rechten aan verhoor ingevolge
    Wet Franchimont (1998) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
    2.2. Oude wettelijke regeling blind voor verhoor als spil van het
    strafproces (2000) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
    3. Omzetting Salduzacquis naar Belgisch recht in tweetrapsraket
    (2011 en 2016) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
    4. Omschrijving van het verhoor naar Belgisch recht: dwangcommu-
    nicatie langs achterdeur (
    omzetting eerste Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . 78
    4.1. Verworven en verlaten defi
    nities van het begrip ‘verhoor’
    vóór Salduz (tot 2011) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
    4.2. Wettelijke regeling ontbeert omschrijving verhoor (2011) . . . . . . . 80
    4.3. Omschrijving van verhoor als geleide ondervraging met oog
    op waarheidsvinding langs de achterdeur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
    5. Recht op consultatie met advocaat voor aanvang verhoor (
    omzet-
    ting tweede Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
    5.1. Vertrouwelijk overleg in het licht van zwaarwichtigheidscri-
    terium strijdt met Salduzacquis (2011) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
    5.2. Ondergraven van Salduzacquis met gebruikmaking van vier
    niveau’s van rechtsbescherming (2016) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
    5.3. Inzage in strafdossier blijft
    pijnpunt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
    6. Actieve inbreng advocaat en het Belgische recht (
    omzetting derde
    Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
    6.1. Schuifelende omzetting van bereik Salduzacquis: vooral voor
    ‘onvrije’ verdachte (2011 en 2016) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
    6.2. Toezichthoudende rol in kader van dwangverbod (2011) . . . . . . . . 90
    6.3. Uitdrukkelijke verankering passieve rol van advocaat in het
    verhoor (2016) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
    6.4. Behalve toezicht op dwangverbod slechts één bijkomend
    vertrouwelijk overleg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
    6.5. Audiovisuele registratie van het verhoor geen vervangoptie . . . . . 95
    Inhoud
    xx
    Intersentia
    7. Sanctieregeling naar Belgisch recht (
    omzetting vierde Salduzacquis
    ) . . . 96
    7.1. Frontale aanval op Salduzacquis (2011) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96
    7.2. Quid inhoudelijke verwerkelijking van bijstandsrecht? (2016) . . . 97
    8. Cautie aangaande zwijgrecht verdachte (
    omzetting vijfde Salduzac-
    quis
    ) en afstand van recht op bijstand advocaat (
    omzetting zesde
    Salduzacquis
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
    8.1. Kennisgeving zwijgrecht en verklaring van rechten nadruk-
    kelijk ten opzichte van onvrije verdachte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
    8.2. Afstand van Salduzacquis op onnadenkende wijze inherent
    risico van wettelijke regeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
    9. Tussenbalans omzetting Salduzacquis in licht van centrale onder-
    zoeksvraag van dit boek (zes pijnpunten) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
    9.1. Het verhoor is naar Belgisch recht een asymmetrische bezig-
    heid (
    pijnpunt 1
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
    9.2. Vormgeving vertrouwelijk overleg is strafprocesrechtelijke
    vrijheid verdachte niet tot steun (
    pijnpunt 2
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
    9.3. Advocaat tijdens verhoor beschermt enkel ten opzichte van
    dwangverbod (
    pijnpunt 3
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
    9.4. Sanctieregeling laat geen inhoudelijke toetsing van inkleu-
    ring bijstandsrecht toe (
    pijnpunt 4
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
    9.5. Informatietoedeling omtrent Salduzacquis enkel aan de orde
    in geval van vrijheidsberoving (
    pijnpunt 5
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
    9.6. Afstand van rechten geldt niet op geïnformeerde wijze (
    pijn-
    punt 6
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
    10. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
    Hoofdstuk 3.
    Dominante interpretatie van Salduzacquis door Belgische rechtscolle-
    ges. Salduzacquis beschermt uitsluitend dwangverbod
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
    2. Salduzacquis beschermt dwangverbod (fi
    losofi
    e van de Belgische
    rechter) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
    3. Salduzacquis struikelt over instrumentaliteit (fi
    losofi
    e Europese
    nationale rechter) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
    3.1. Interpretatie Salduzacquis door nationale rechters is dialoog
    van doven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
    3.2. Een op waarheidsvinding georiënteerde rechtscultuur
    beschermt enkel zwijgrecht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
    4. Dwangverbod in verhouding tot de Belgische inquisitoire rechts-
    cultuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
    4.1. Focus op dwangverbod in vaste Belgische rechtspraak in de
    periode voor
    Salduz
    (Goossens) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
    Inhoud
    Intersentia
    xxi
    4.2. Koppeling van het bijstandsrecht aan het dwangverbod in de
    periode onmiddellijk na
    Salduz
    (2009) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
    4.3. Precisering van fi
    losofi
    e van het verhoor aan de hand van
    uitdrukkelijk dwangverbod (2010) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
    5. Dwang in verhouding tot verhoorbereik onder Salduzacquis . . . . . . . . . 121
    5.1. Focus op dwangverbod loochent pseudoverhoorsituaties
    (rechtspraak na 2010) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
    5.2. Bij schrift
    elijke verklaringen geen sprake van dwangcommu-
    nicatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
    6. Dwangverbod in verhouding tot sanctionering van Salduzacquis . . . . . 126
    6.1. Salduzacquis beschermt ten opzichte van de sanctie enkel
    zwijgrecht en dwangverbod . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
    6.2. Ook ontkennende verklaringen voeden veroordeling (Tersago) . . 129
    7. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
    Hoofdstuk 4.
    De vijandigheid ten opzichte van het Salduzacquis in Belgische doc-
    trine. Zes bezwaren en bedenkingen
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
    2. De Belgische doctrine over de Europese Salduzrechtspraak (zes
    bezwaren) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
    2.1. De lidstaten bij het verdrag hebben een beleidsvrijheid
    (
    bezwaar 1
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
    2.2. Het EHRM heeft
    enkel autoritaire landen voor ogen (
    bezwaar 2
    ) . . 139
    2.3. Het Salduzacquis moet gekoppeld worden aan een zwaar-
    wichtigheidstoets (
    bezwaar 3
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
    2.4. Salduzacquis zal leiden tot proactivering opsporing of
    instrumentalisering verklaring (
    bezwaar 4
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
    2.5. Politiemensen zullen Salduzacquis niet begrijpen of trachten
    te omzeilen (
    bezwaar 5
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
    2.6. Advocaten moeten zwijgen of verpesten het ultieme doel van
    het strafrechtelijke traject (
    bezwaar 6
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
    3. De doctrinale consensus: Salduzacquis spoort slecht met Belgische
    inquisitoire strafprocedure (zes bedenkingen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
    3.1. Salduzacquis herinnert aan wereld vreemdheid van het
    EHRM (
    bedenking 1
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
    3.2. Waarheidsvinding is belangrijker dan tegenspraak (
    beden-
    king 2
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
    3.3. Het recht van verdediging is geen algemeen belang (
    beden-
    king 3
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
    3.4. Een verklaring speelt geen rol van betekenis onder inquisi-
    toire bewijsverkrijging (
    bedenking 4
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
    Inhoud
    xxii
    Intersentia
    3.5. Navolgende procedurele waarborgen vangen gebrek aan
    omzetting Salduzacquis op (
    bedenking 5
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
    3.6. Tegensprekelijk debat wordt voor rechter gevoerd en niet in
    verhoorkamer (
    bedenking 6
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
    4. De meerderheidsvisie over Belgische omzetting Salduzacquis . . . . . . . . 162
    4.1. Het verhoor is een vorm van communicatie waarbij top-
    down wordt bevraagd (
    eerste tevreden grijns
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
    4.2. Het verhoor is geen gesprek over koetjes en kalfj
    es (
    tweede
    tevreden grijns
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
    4.3. Een niet-gearresteerde verdachte kan niet voor onvrij aan-
    zien worden (
    derde tevreden grijns
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
    5. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
    Hoofdstuk 5.
    Het Salduzacquis in verhouding tot de inquisitoire strafprocedure. De
    Belgische rechtscultuur als retorisch instrument in het kader van het
    dwangverbod
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
    1.1. Refl
    ectie op procesculturen in het kader van het Salduzac-
    quis enkel bruikbaar als retorisch instrument . . . . . . . . . . . . . . . . 169
    1.2. Een arrogant gebrek aan historisch besef . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
    2. Het Salduzacquis in verhouding tot de techniciteit van de strafpro-
    cedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
    3. Het Salduzacquis en onderhandelings justitie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
    3.1. Het Salduzacquis aanvaarden zal leiden tot meer onderhan-
    delde justitie (Liégeois) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
    3.2. Salduzacquis als indicatie van nieuwe doelstellingen van de
    Belgische strafprocedure (Vander Beken) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
    4. Het Salduzacquis en het debat voor de rechter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
    5. Het dwangverbod (eerste grondslag Salduzacquis) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
    5.1. Dwangverbod en procesautonomie: elkaar tot steun . . . . . . . . . . 182
    5.2. Koppeling van het nemo tenetur-beginsel aan het recht op
    bijstand door een advocaat bij verhoor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
    6.
    Equality of arms
    (tweede grondslag Salduzacquis) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187
    7. De diagnose van Jackson . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
    8. EHRM radicaal over wapengelijkheid? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
    8.1. Het naast elkaar bestaan van dwangverbod en
    equality of arms
    . . . 190
    8.2. Een publieke taak verdachte is onverdedigbaar . . . . . . . . . . . . . . . 192
    9. Tegenspraak: een aan de accusatoire strafprocedure voorbehouden
    concept? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
    9.1.
    Equality of arms
    geldt enkel de accusatoire strafprocedure
    (Brants) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
    Inhoud
    Intersentia
    xxiii
    9.2. Nuancering van accusatoire karakter van tegenspraak (De
    Smet en Prakken) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
    10. De inquisitoire strafprocedure en legitimiteit van onderhandelde
    justitie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
    11. De inquisitoire strafprocedure en tegensprekelijk debat voor de
    rechter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
    12. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
    Hoofdstuk 6.
    De vrijheidsdiscussie tussen liberalen en gemeenschapsdenkers.
    Zwakke versus sterke argumenten voor vrijheid
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
    2. Grondslagenrechtelijke achtergrond van inquisitoire en accusatoire
    strafprocedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
    2.1. Een institutionele versus liberale grondrechtentheorie . . . . . . . . . 211
    2.2. Het Salduzacquis in het licht van deze grondslagenrechte-
    lijke schets . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
    3. Het grote postmoderne kader . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
    3.1. Het einde van de grote verhalen naar het strafrecht vertaald
    (Boutellier) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
    3.2. Kritiek ten opzichte van Boutelliers strafrechtelijk libera-
    lisme (Kunneman) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
    4. Een nadere analyse van het negatieve vrijheidsconcept: omstreden
    en niet toegedeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
    5. Gevolgen van deze vrijheidsconceptie: dwangverbod . . . . . . . . . . . . . . . 222
    6. Berlins kritiek op het mengen van vrijheid met andere concepten . . . . 224
    7. Berlins afwijzing van een positieve vrijheidsconceptie . . . . . . . . . . . . . . 226
    8. Alternatieve concepties: een relationeel vrijheidsbegrip (Tocque-
    ville en Constant) en het communitaristische vrijheidsbegrip . . . . . . . . 228
    9. Nadere analyse van het communitaristische vrijheidsbegrip . . . . . . . . . 230
    10. Communitarisme in het strafrecht: een optie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232
    11. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
    Hoofdstuk 7.
    De eenzijdigheid van het dwangverbod. Het Salduzacquis getoetst aan
    de strafprocedure als foto
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
    2. Relevantie van begrippenpaar instrumentaliteit en rechts-
    bescherming in verband met strafprocedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
    3. Een meerduidig rechtsbegrip (
    eerste stap
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
    3.1. Zonder bescherming geen instrumentaliteit (en omgekeerd) . . . 242
    Inhoud
    xxiv
    Intersentia
    3.2. Rehabilitatie van een ethisch liberalisme (de link met Beccaria) 245
    4. Narrativiteit als ontregeling (
    tweede stap
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
    4.1. Dominant en verdrukt weten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
    4.2. Legitimiteit van het andere verhaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
    5. De inquisitoire strafprocedure als foto (
    derde stap
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
    5.1. Grote grondslagenrechtelijke oefening vertroebelt zicht over
    concrete strafprocesrechtelijke vragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
    5.2. De verdingelijking van de wereld door fotografi
    sche registratie . . . 253
    6. De meerderheidsmening over het Salduzacquis in het licht van
    instrumentaliteit en bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256
    6.1. De beweerdelijke eenzijdigheid van het Salduzacquis . . . . . . . . . . 256
    6.2. Strijd om voorrang van instrumentaliteit over bescherming
    voedt scepticime tegenover
    equality of arms
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
    7. De Salduzmeerderheidsopvatting getoetst aan Foqué en ‘t Hart . . . . . . 260
    8. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262
    Hoofdstuk 8.
    Een positief vrijheidsbegrip voor het Salduzacquis en de Belgische wet.
    Bijstand advocaat als praktisch en eff
    ectief rechtsinstrument in het
    strafrechtelijk vooronderzoek
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
    2. De fi
    losofi
    sche grondslagen achter het negatieve vrijheidsbegrip . . . . . 268
    2.1. Grenzeloze vrijheid (Rorty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268
    2.2. Vereenzelviging van vrijheid met niet-inmenging stuit op
    kritiek (Taylor) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270
    2.3. Tussentijdse terugkoppeling naar omzetting Salduzacquis in
    België . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271
    3. Vrijheid als onrustig bezit (
    eerste trede
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271
    3.1. Niet-dominantie als opmaat naar sterke evaluatie van keuzes
    (Van Stokkom) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271
    3.2. Republikeinse vrijheid: kwaliteitsvolle keuzes maken
    (opnieuw Taylor) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273
    4. Republikeinse strategieën tegen dominantie (
    tweede trede
    ) . . . . . . . . . . 275
    4.1. Gelijke wederzijdse slagkracht versus constitutionele voor-
    zieningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275
    4.2. Drie kernwaarden van de betwistings democratie (communi-
    catie, inclusie, responsiviteit) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
    5. Tegenwerken van justitiële discretie met schermen (
    derde trede
    ) . . . . . . 278
    5.1. Ridders versus schurken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
    5.2. Terugkoppeling naar meerduidige rechtsbegrip van Foqué
    en ‘t Hart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280
    6. Pettits vrijheidsbegrip en discursieve controle (
    vierde en laatste trede
    ) . . . 281
    Inhoud
    Intersentia
    xxv
    7. Het Salduzacquis als strafproces rechtelijke uitdrukking van posi-
    tief vrijheidsbegrip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
    7.1. Transparantie, participatie en accountability in de strafrech-
    telijke trits (Brants, Mevis en Prakken) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
    7.2. De trits betrokken op het bijstandsrecht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286
    8. Terugkoppeling naar ‘praktisch en eff
    ectieve’ vertaling Salduzacquis . . . . 287
    8.1. Het Salduzacquis beschermt tegen dominantie in inquisi-
    toire strafprocedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287
    8.2. Focus van liberalisme op negatieve vrijheidsconceptie
    negeert meerduidigheid Salduzacquis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
    9. Bevraagd worden in informatiearm klimaat als republikeinse focus
    (poging tot defi
    nitie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289
    10. Slotsom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292
    Hoofdstuk 9.
    Algemeen besluit
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
    1. Recapitulatie van de acht onderzoeksvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
    2. Feitelijke en normatieve meerwaarde van Salduzacquis (meerdui-
    dige focus op dwang en
    equality of arms
    ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296
    3. De receptie van het Salduzacquis in België (eenzijdige focus op
    dwangverbod) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298
    4. Drie argumenten voor beperkte omzetting van Salduzacquis in
    literatuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
    5. De discussie inquisitoir/accusatoir: enkel bruikbaar als retorisch
    instrument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301
    6. Kritiek op de negatieve vrijheids conceptie (gemeenschapsdenken) . . . 302
    7. Een grondslagenrechtelijke visie op de inquisitoire strafprocedure:
    instrumentaliteit en rechts bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303
    8. De positieve (republikeinse) vrijheids conceptie als het grote alter-
    natief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
    9. Slotbeschouwing: de duurzame meerwaarde van Salduzacquis voor
    het strafproces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
    Summary
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309
    Literatuurlijst
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
    Gebruikte rechtspraak
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
    Annex: Het nieuwe artikel 47
    bis
    Wetboek van Strafvordering
    . . . . . . . . . . . . 341
    Tre f w o o rd e n re g i s t e r
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345

Paginanummer

Nieuwe zoekopdracht

Search
Generic filters
Uitleenbaar
Ja
Nee
Jaartal
Filter by Type
Monografie
Reeks
Tijdschrift